Kritik Fay Hattı Alarm Veriyor: 2000 Yıllık Sessizlik Korkutuyor! Uzmanlardan ‘7.2’lik Deprem’ Uyarısı

Dün gece saat 22.47’de merkez üssü Balıkesir il merkezi (Karesi) olan 2.5 büyüklüğündeki deprem, kısa süreli bir paniğe yol açtı. Yerin yaklaşık 12 kilometre derinliğinde meydana gelen ve 2-3 saniye süren bu sarsıntı, normal şartlarda pek hissedilmeyecek büyüklükte olsa da, merkez üssünün yerleşim yerlerinde olması nedeniyle halk tarafından net bir şekilde algılandı.

Ancak sarsıntının psikolojik etkisi ve yarattığı endişe, büyüklüğünden çok daha fazlaydı. Jeoloji Mühendislerinin ve sismoloji profesörlerinin senelerdir dikkat çektiği, Havran-Balıkesir Fay Zonu‘na ait kritik bir segment olan Gökçeyazı Fayı üzerinde gerçekleşmesi, deprem riskini bir kez daha şehrin bir numaralı gündemi haline getirdi.

Uzmanından Net Uyarı: “7.2 Büyüklükte Deprem Üretme Potansiyeli Var”

Konuyla ilgili görüşlerine başvurulan Jeoloji Mühendisi Aysun Aykan, son 24 saatte Gökçeyazı fayının deformasyon alanı içinde iki küçük deprem kaydedildiğini belirtti. Bu depremlerin yıkım yaratmayacağını ancak merkez üssünün yerleşim birimlerinde olmasının hissedilme oranını artırdığını ifade etti.

Aykan, asıl tehlikenin fayın potansiyelinde yattığını vurgulayarak şu çarpıcı bilgileri paylaştı:

“Gökçeyazı fay segmenti üzerinde yapılmış olan paleosismolojik çalışmalara göre; bu fayın 7.2 büyüklükte deprem üretme potansiyelinin olduğu ve bu fay üzerinde en son olan depremin üzerinden 2 bin yıl gibi uzun bir süre geçtiği gösterilmiştir. Bu yüzden de bu fayın tehlikesine dikkat çekmemiz gerekiyor. Bu fayın yakın bir gelecekte büyük bir deprem üretme potansiyelinin olduğunu ifade edebilirim.”

Aykan’ın bu sözleri, 2000 yıldır sessiz kalan fayın biriken stresini ve enerji potansiyelini gözler önüne seriyor. Deprem tekrar aralığının dolmuş olması veya dolmaya çok yaklaşmış olması, bilim dünyasını ve yerel yönetimleri alarm durumuna geçmeye zorluyor.

2019 Çalıştayı Sonuçları Hatırlatıldı: ‘Yıkıcı Bir Deprem Beklenmektedir’

Gökçeyazı Fayı’nın tehlikesi aslında yeni bir bilgi değil. Jeoloji Mühendisleri Odası (JMO) tarafından 2019 yılında düzenlenen **’Balıkesir’in Afet Durumu ve Yönetimi Çalıştayı’**nın sonuç bildirileri kitabı, tehlikenin boyutlarını net bir şekilde ortaya koymuştu.

Çalıştay sonuç bildirgesinde, “Havran-Balıkesir Fay Zonu’na ait Gökçeyazı segmenti üzerinde yakın gelecekte yıkıcı bir deprem beklenmektedir” ifadesi açıkça yer almıştı.

Paleosismolojik Veriler Neyi Gösteriyor?

JMO’nun bildirgesindeki detaylı analizler, fayın geçmiş deprem döngüsünü anlamamız için kritik veriler sunuyor:

Hendek Çalışmaları: Balıkesir fayına ait Gökçeyazı segmenti üzerinde açılan Güngörmez ve Dede hendekleri, bu segmentin MÖ (Milattan Önce) döneminde yüzey faylanmasıyla sonuçlanmış depremler ürettiğini, ancak MS (Milattan Sonra) döneminde henüz kırılmadığını ortaya koydu.

Deprem Tekrarlama Aralığı: Özellikle Güngörmez hendeği verileri, MÖ 850±50’ye kadar 4 paleodepremin geliştiğini saptadı. Bu verilere dayanılarak, fayın deprem tekrarlama aralığının yaklaşık bin yıl (1000 yıl) olarak kabul edildiği belirtildi.

2000 Yıllık Sessizlik: Bildirgede en kritik nokta ise şuydu: “Fayın MS dönemde deprem ürettiğine dair herhangi bir sismolojik kayıt olmadığından, bu faydan kaynaklanan son depremin üzerinden 2 bin yıl gibi uzun bir süre geçtiği anlaşılmaktadır.”

Yaklaşık 1000 yıl olan deprem tekrarlama aralığına karşın, son kırılmanın üzerinden 2000 yıl geçmesi, fay hattında biriken enerjinin potansiyel büyüklüğünü katlayarak artırıyor ve bilim insanlarının “yakın gelecekte” uyarısının temelini oluşturuyor. Gökçeyazı segmenti, yaklaşık 40 kilometre boyunca takip edilebilen diri bir fay olarak tanımlanmaktadır.

Uzun Süren Sessizlik ve Artan Risk: Önlemler Hayati Önem Taşıyor

Bir fay hattının uzun süre büyük bir deprem üretmemesi, o fay hattının tehlikesinin azaldığı anlamına gelmez, aksine biriken gerilimin tehlikeli boyutlara ulaştığı anlamına gelir. Bu duruma jeolojide “sismik boşluk” denir ve bu boşluğun dolmasıyla büyük depremlerin meydana gelme olasılığı yükselir.

Balıkesir için Gökçeyazı Fayı, tam olarak bu tanıma uymaktadır. Fayın 7.2 büyüklüğünde deprem üretme potansiyeli, şehir merkezini ve çevresindeki yerleşim birimlerini doğrudan tehdit etmektedir.

Jeoloji Mühendisi Aysun Aykan’ın da çağrısını yineleyerek, halkımızın, yerel yönetimlerin ve merkezi idarenin bu bilimsel verileri ciddiye alması ve vakit kaybetmeksizin eyleme geçmesi gerekiyor:

Kentsel Dönüşüm Hızlandırılmalı: Deprem yönetmeliğine uygun olmayan, eski ve riskli yapı stoğunun acilen tespit edilerek dönüştürülmesi.

Afet Farkındalığı Eğitimi: Halkın deprem anında ve sonrasında yapması gerekenler konusunda sürekli ve kapsamlı eğitimler alması.

Zemin Etüdleri: Yeni yapılaşmaların, fay hatlarına olan yakınlık ve zemin sıvılaşma potansiyeli dikkate alınarak, en güncel ve katı standartlara göre yapılması.

Kaynak: Hürriyet